تئوري موسيقي - 5

معناي فاصله در موسيقي

صوات موسیقی از نظر زیر و بمی در سطحهای مختلفی قرار دارند. نتها هر چه به طرف بالاتر می‌روند زیرتر و هر چه روی حامل به طرف پایین حرکت می‌کنند بم تر می‌شوند. هر چه نتها از نظر زیر و بمی از هم دورتر باشند فاصله میان آنها نیز بیشتر است. بنابراين، فاصله در موسيقي عبارت است از مسافت ميان هر دو نت موسيقي، و به گفته ديگر، اختلاف دو نت از نظر زير و بمي، يا اختلاف سطح آن در روي حامل.
 

 

اندازه گيري فاصله

براي اندازه گيري فاصله ميان دو نت لازم است كه همه نت‌هاي تشكيل دهنده آن شمرده شوند و عدد حاصل به صورت ترتيبي بيان گردد. مثلاً فاصله ميان دو نت «دو» و  «ر» دوم است، زيرا اين فاصله از دو نت تشكيل شده و فاصله ميان دو نت «دو» و «سل»، پنجم است. بايد دانست كه طبق قرار دادي در تئوري موسيقي ، و در حالت معمولي ، نت بم فاصله پيش از نت زير آن بيان مي شود.

 

فاصله دوم

 

فاصله پنجم

 

پرده و نيم پرده

مي‌دانيم كه اگر نت‌ها را پي در پي بنويسيم، فاصله هر دو نت دنبال هم، همواره دوم است؛ هر چند كه فاصله‌هاي دوم هميشه با هم برابر نيستند و برخي از آنها به فاصله « يك پرده‌اي »، و بعضي ديگر به فاصله «نيم پرده‌اي» از هم قرار گرفته‌اند. فاصله‌هاي دوم يك پرده‌اي را « دوم بزرگ » و فاصله‌هاي دوم نيم پرده‌اي را « دوم كوچك » مي نامند. در شکل زیر می‌بینیم که در توالي نت‌ها، فاصله‌هاي «دوم كوچك» همواره ميان نت‌هاي «مي – فا » و «سي – دو» ، و فاصله هاي « دوم بزرگ » هميشه ميان بقيه نت‌ها قرار گرفته‌اند. در تئوري موسيقي غرب فرض بر اين است كه هر فاصله دوم بزرگ (فاصله يك پرده‌اي) مي‌تواند به دو فاصله نيم پرده‌اي تقسيم شود. نيم پرده هاي حاصل از اين تقسيم، در عمل، برابر با فاصله هاي نيم پرده‌اي «دوم كوچك» هستند. بنابراين اگر همه فاصله هاي دوم بزرگ را به تكه هاي نيم پرده‌اي قسمت كنيم، در هر اكتاو 12 نيم پرده ( ي كروماتيك يا دياتونيك، يعني 12 قسمت برابر) خواهيم داشت. «نيم پرده» در موسيقي غربي ، كوچك ترين فاصله عيني ميان دو نت ( پي در پي ) است. 

 

آموزش تئوری موسیقی فاصله در موسیقی فاصله بین نتها اهمیت فاصله در موسیقی شناخت فواصل نتها فاصله اول دومینانت فاصله سوم درست فاصله چهارم کوچک فواصل افزوده فواصل کاسته فواصل هفتم فاصله تونیک فاصله کروماتیک